1561 - Visita Osio - Versione in latino

Anno 1561 - Visita pastorale del vescovo di Rieti Giovanni Battista Osio (+1562) - Manoscritto in lingua latina - Tratto da: Archivio della diocesi di Rieti, visite pastorali, cartella n. 2 - Trascrizione di massima (molte parti sono di difficile lettura) di Roberto Tupone - 28 dicembre 2015

TRASCRIZIONE DOCUMENTO

[Pag.81B] Deinde Reverendum domini discendem a Castro Latuschij advenit Castrum Sancte Anatolie eiusdem diocesi cui processionibus ad viam venevint Abbas, clerici et populus dicti castri [...] cantando et eundem b laudes verbis recipien.

In itinere visitavit ecclesiam ruralem Sancte Marie del Colle cuius est rector dominus Georgius de [carmencino] reatina diocesi. dicit que est cappella [cum nominj] et debet non nored ad solvendum detinas populos et procura episcopus reatino. Ecclesia est male custodita, porta non tenit clausa et raro ibi celebrat. Dectus rector erat eger manubat in lecto in Sancta Anatolia fuit eadem factum proptum pme not.m q q tota diem quintam augusti exhibant bulla coram vic.o episcopo reate sub pena privationi benefitij et in futurum curatet ut in predicta ecclesia celebret ad minus semel in ebdomoda

Die V augusti 1561 In Castro Anatolie

Reverendissimus Dominus Associatus ut supra ascendit ad ecclesiam Sancte Anatolie sita extra dictum castrum que nuncupata Abbatia cuius est caput [Pag.82]  Abbas, cum tribus canonicis est parrocchialis et in ea sepelliunt corpora defunctores. Abbas est dominus Vincent filius Innocentij. Canonici vero sunt dominus Joanis Martommitti, dominus Joanes Angelus Sebastiani, dominus Novellus Dominicos quibus presentibus et audicatibus annus mandavit ut per totam, presentem diem deberent exhiber titulos suos beneficior totam, vic.o gnati et tries test.les, suorum ordinum sub pena [ex... ...] et suor beneficios privatori: simets et [...] bonor. Dominus interrogavit abbatem et canonicis presentes regant ecclesiam.

Responduet que ordinarie  [quattor] celebrati saltem semel in die, et [duebus  ...] dicunt celebrati misse cantate: et duas missas lectas, et sic faciunt aliis dictus festivit.

Interrogati cum deputent aliquam ex ipsi ad curam [...]. Responduet neminem esse speciali, de quantum, sed  [glibet] vocatur vadit ad infirmum simili ad baptizandit. Interrogati an habeant massam somutent et quom distribunt [...] bn quandam decimas et elimosinas que distribuant ator sehot parto , q Abbas habet duas partes ex gnq reliquas canonici distribuant pro rata inter se.

Reverendissimus dominus celebravit missam. deinde habuit sermonat ad populum [...] solito deinde data benedictio popolo et facta absolution [...] aians cepit crismas et crismavit Animis n°. 235.

In predicta ecclesia gnisset parrocchialis et curata non retinent sacramentus corpori Christi quia est campestris longe ad habitatoribus, sed retinent in ecclesia Sancti Nicolai sita intus castri que est unitamente Abbatia. Dominus visitavit altare maius erectus sub invocatione Sancte Anatolie. Quod est consacratus. Super eo erant tres tubales sordide. Dominum mandavit mundari. Sed ga in dicta ecclesia non retinent ornamenta neq calices ga ecclesia non est sicura. Sed retinet in ecclesia Santi Nicole. Dominum pressit ad visitan alia altaria. Et primo visitavit altari Santi Sebastiani cuius est rector Dominus Novellus. Ibi est erecta Societas Sancti Sebastiani, celebrati prima dominica menses continue, et habet mercedem a confraterniti. Dictis altaris habet calicem cum patena.

Item visitavit altare Sancte Marie [?Marci] cuius ets rector dominus Joannes Angelus. Habet [...] in bonis et raro in eo celebrat.

[Pag.82B] Item visitavit altarem Beate Marie Virginis, ubi est erecta cappella, cuius est rector Dominus Novellus. Raro in eo celebrat et [pars] habet in bonis.

Item visitavit cappellam Sancte Anatolie que est unita abbatia.

Item visitavit altare Sancte Lucie ubi est cappella cuius est rector abbas Vincentio Innocentis, raro in eo celebrant habet [paius] in bonis.

Item visitavit altar Sancti Andree ubi est cappella, cuius est rector Dominus Joannes Bartholomitti, raro in eo celebrat, habet [gnarda] possessor in boni.

In predicta ecclesia ultra predicta altaria sunt etiam quattuor alia erecta pro devotionem it ignorant corp titulo.

Vidit duo altaris portatilis et ga unum ex circu erat conformiter factum solui prohibiut celebravi.

Item vidit sex calices quor, tres sunt argentei integrale , et tres cum pede eneo et cuppa argentea. Dominus prohibit celebrari in duobus qu sunt fracti d'ornec restaurent. Inter dictos calices est unus calix parvolus argenteus cum sex bottonis smaltatis, g due esse Cappellanie Sancti Sebastiani habet patenam enea d'aurata. Vidit sex patenas quas sunt quattuor d'argento, et reliquie due enee d'aurate.

Item dixevit Canonicos que domunis Bernardini magistri Marii retinet apud se unam calicea d'argento et patena argentea.

Item vidit aliud calicem non conservatis, fractum. Dominus mandavit restaurari.

Item vidit crucem argenteam cum bulles eneis d'auratis. Mandavit provideri de cruce feridi et per mortum.

Item vidit unum tabernaculum d'argento cum pede eneo per deferendo corpus Christi processionels.

Item vidit turribulus argenteus in navicella stanneo.

Item aliud turibulus eneo d'auratum. Non habent candelabra. Mandavit provideri duobus [...]

Item vidit quinque corporalia sordida et immunda. Dominus mandavit mundarj et provideri  de duobus corporalibus novus, duas ampullas vitrea per sacrificio

Item vidit unam planetam cum duabus dalmatini damasco albi

Item alteram planetas damasco rubei, et alterum raesi vindir.

Item aliis planetas damasci violacei vetustam. Alteram camolotti nigri.

Item altera planetas viridem cum floribus aureis. Item duas dalmatiras tassitum nigri.

Item quattuor planetas sericles. Item vidit unum pixide damasci violacei vetustissimum.

Item altera pincele damasci viridem vestustissimum. Item duas stolas cum [Pag.83] duobus manipulis, unam damasci rubri et aliam rasi viridis.

Item quinque camises cum suis amistibus et cordulis, stoles et manipolis serialibus non habent paratum pro altari. Dominus mandavit provideri d'uno parato [serei] d'auratibus

Item vidit vigenti tubaleas attritas et vetustatate consumptas. Dominus mandavit provideri de sex tubaleis. Vidit caldarellas duas enes pro [...] aqua. Vidit ferramenta pro hostiis. Porte ecclesia satis ben claudunt. Corpus ecclesie est sati amplum sed indiget celeri reparatum in parietibus a laterem ecclesie.

Dominus mandavit reparari. Item mandavit reparari restorium. Campanarium habet duas campanes et in ecclesia est altera campanellum.

Item vidit duo missalia parva et unum magnum bona

Dominus mandavit [dimosteri] c'ia deposita in dicta ecclesia existentia.

Item mandavit [dextrin] altarem Sancte Marie: Altare Sancte Andree: Et altarem Sancte Lucie; et translatit titulum Sancte Marie super altar et cappella Sancte Anatolie: altar Sancti Andree in cappella societas Corpori Christi : et altarem Sancte Lucie in cappella Sancte Marie di Loreto, presentibus dominum Petro Capp.to et Fabritio Antonillo canonicis [incaricati] testimonibus.

Item mandavit [dextrin] duo alia altaria que restat sine titulo.

In territorio Sancte Anatolie est ecclesia riunita Sancti Laurentij de Cartoro que dicunt esse collegiata et nuncupatas abbatia cuius est abbas dominus Joannes Bartholomitti que ostendit titulum. Canonici sunt dominus Jo Vincents Innocentij que et ostendit titulum prout in libello titulos. Alter canonicos est filius domini Jo: Catini de Colle fecato. Non est canonicos filius domini Jo: Catini sed domini Simon Constanti prout ex bullis registrati in libello titolos app. gnir dicunt dominus Simon retineat in confidentia fructus [gripit] dominus Jo: Catinum

Item est alia eclesia ruralibus sun titulo Sancti Costantij cuius est rector dominus Bernardino de Sancta Anatolias, ostendit titulum prout in libello titulos

Die V augusti 1561

Reverendissimus dominus Jo: Baptista Osius episcopus Reate cum maius visitate reperint ecclesiam parrochialem Leonardi de Cartoria nille Sancte Anatolie, abbatum nuncupata reatina diocesi vacaverit et vacet ad presentem ex eo ga in visitatoe mà seppeniunus pro nonnullo, menses sinc rectoreos vitulirt in personam domini Berardini de decto castro Sancte Anatolie et mandavit feri bullas present domino Petro et domino Fabritio canonicos [...] testibus.

[Pag.83b] Eodem Die,

Post prandum Reverendissimus dominus discesit ad ecclesiam Sancti Nicolaj sitas Castrum S. Anatolia que [conservat] Sacramentum Corporj Christo; et primo facta genuflessione ascensis hominibus, visitavit Sacramentum [...] Corporj Chrisi quod retinent supra altare maius in quondam tabernaculo parvo ligneo d'aurato novo clavi clauso. Sacramentum conservabat in custodia ferri staneatibus, reperit intus pisside lignea de pectu. Dominus mandavit fieri custodia argentea per conservare Sacramento et fulciri a later interiori corporali [circum qt]

Item mandavit provideri de velamine pro coperiri tabernaculo. Ante Sacramentum, ardebat lampas. Dominus interrogavit sacerdotes et astantes cum continue ardent. Respondit continue non arder. Dominum mandavit continue retinere ardent. Extab Societas corporis Christi et [ver] de societate [...] quolibet ebdomode dar elimosinam proveniendi luminaribus et oles pro lampade et pro supplendis ceteris necessarijs societatis.

Dominus intellexit pro in predicta ecclesia aliquando in festivitatibus celebrant communio de qua se assen [mro] provit ter et prohibuit ne de cetero in dicta ecclesia neo in alia celebrant comuniu sub pena extromissionibus late s'ntie.

Interrogavit sacerdotes de m.o de feren sacram.m ad infirmos: dixerant p sacerdos dfert in calice duas hostias conservatar unum dat infirmo reliquiam repostat ad ecclesiam ad eadem solemnitatibus. [Item vedit vestotus stola et stola associatur luminaribus delatis ab [hoinbus] corictatus: habent campanellum: habent baldacchinum novum: raso rubri pulchrum. Dominus mandavit provideri de lanterna super hesta ponenda a semp ante sacram portanda.

Deinde visitavit olea sancta que retinent clavi clausa in piadae fenestella later sinistro altaris maiors conservent in tribus ampullis: quam duas stanei: tertia nero est vitros. Dominis mandavit provideri de tertia ampulla stanea et laudavit conservation. Per destras sacramentos in predictis ampullas sed pro dispensatte sacramentos pro cepit provideri de tribus vasculis staneis propi duo sint per oleo crismatis et oleo catecuminos. Tertia separatum  pro oleo [Pag.84] infirmos, et dicta olea sancta retineant in duobus vasculis cum bombire pro securiori dispensate.

Item visitavit fonte baptismale positus later sinistro ecclesia vas est lapidem et clausus: beni sed ga dubitas ne proflit aqua, conservat aquam baptismalem in vase eneo staneato cum coperenso eiusdem qualitatis. Dominis interrogavit de modo baptizandi pro dixerit quendam libellum manuss in que extabat formula trentata et divinatii. Domini mandavit provideri de sacerdotali et pro [...] formula baptizandi in dicto libro posita.

Item quia ab eis intellexit que mergunt praefactam in aqua quant baptizant mandavit non amplius mergi sed aqua infundi tribus viribus super caput pueri mos quanto utit ecclesia romana.

Item mandavit provideri de ampulla vitrea cum que fundit aqua super caput pueri quando baptizas.

Altar super quo extat sacramento paratum chonci d'aurati novum idoneum.

Corpori ecclesia est satis amplum, dominus mandavit reparari tectorin et repari tabuler ubi dessint.

Item mandavit bolli de ecclesia haber et quandam [...] qui in ea existebat

Item mandavit claudi et remunari quandam lorum existen in dicta ecclesia ad eo que ex eo non det adittis ad ecclesiam.

Posta ben ladit, campanarium habet duas campanas

Item pro conficiant inventarium bonos dicte ecclesie infram mensem.

Item pro conficiant duos libros in quos uno describat omnia nomine baptizandos et in alio describat nomine mortuos gm ecclesia sepultura

Item pro non admistas aliquam despensassem matrimonij sine licentia ordinarij

Item non admistrant questuatores aliqui sine licentia ordinarij. Item fuit facto preceptum et pro predicta [...] adempleant infra tres menses [fuit...] sub ex [...]

Data fuit copia domino Vincentio abbati manum supradicto preceptor provainer mei notu.

Presente domino Petro et domino Fabritio canonicos et testibus [...].


 

[Pag.235] Pro Illis de S[an]cta Anatolia

Die xi aug 1561

D[omi]nicus Pauli Bassitti de Sancta Anatolia reat[ina] dioc[esi] exposuit R[everendissi]mo D[omi]no Ep[iscop]o Reate (quatr) abbas (vide) rector eccle[si]e parrochialis abbatie nuncupata de s[an]cta Anatolia habuit (serun) traslatum de (provitandis) duabus coppis terrabus sita in loco nuncupatu S[ca]gnelle, iux[ta] bona h[e]redum miniceni ab uno; res Angeli Stefani ab alio, et bona p[re]fati D[omi]nici a II lat[ibu]s cu[m] q[ui]nq[ue] coppis terras sitos in (localita) dicta Vallis Caprini, que permutatio (quotraraq) fuit cedit in (emdente) utilitat[ibu]s eccl[esi]e (....) ad probbandam distam caudentem utilitj indurit coram R[everendissi]ma D[omine] V[ostra] infrascriptos testes p[ro]bus examinati petet Ard. v[ostra] R[everendissi]ma confirmari dictam pronustatam dn[...]modo d[e] dicta (cudenti) utilitj tibi constat.

Cola Marini de S[an]cta Anatolia testis inductur ad probbandum cuidente utiliti[bus] eccl[esi]e(et) permuta(tionem) p[ro]missa faciendum iurati et interrogati dixit: che sa beniss[im]o dove è posta la terra d[e]la abuso e possono esser doi coppe (do gnti) et simil[men]te le cinq[ue] coppe ch'(uor) vol dar in ricompensa, ala cheise et semp[re] et ognuno ha (...) tre di dette terre. (Irdiana) esser in cudente utilità dela chiesa pro(et) il più (per) possa fructar la terra de la chiesa verrando doi coppe l'anno et se lavora: et quelle terre da dni fructa rando vinati.

[Pag.235b] Et simil[men]te se se havessino ad vender la terra che lui da ala chiesa non se ne caveria più di trenta carlini. Et di quelle che da (dnir) se ne caverriano cinquanta carlini. Similmente li terreni che (dn dni (allechie) sonno (contunde) et ad confino ad quelli altri beni di la chiesa et per questo li torna commodo. Inter.s in causa scientie r[espon]dit: che sa queste cose per esser nato et allevato in Sancta Natoglia et sa le prezi de li terreni per havervi inditio. Interr. de contesto dixit de et de dui maximo, et de tutti li altri che subivano in dicti casse. Int. p. est infescu di bot anno et cuo baristien sumpsit.

Pres per alter testis suo iura[men]to idem dixit.